ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಡಳಿತದ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ಆದರ್ಶ ರಾಜ್ಯ :ಪ್ಲೇಟೊ

ಗುರುವಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿಟ್ಟ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಚಿಂತಕ - ಪ್ಲೇಟೋ


Mankind censure injustice fearing that they may be the victims of it, and not because they shrink from committing it

― Plato in Republic

ಭಾರತ ತನ್ನ 73ನೆಯ Republic day ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ Republic ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಪ್ಲೇಟೋ ಎನ್ನುವ ಗ್ರೀಸಿನ ದಾರ್ಶನಿಕ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಆದರ್ಶ ರಾಜ್ಯದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರೂ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವೆನ್ನುವದು ಪ್ರಬಲರ ಸ್ವತ್ತಾಗಬಾರದು ಎನ್ನುವ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ಅವು ಅಡಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವೆನ್ನುವದಕ್ಕೆ ಮೂಲ ತಳಹದಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಎನ್ನುವ ಗುರುಕುಲದ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸಿದವ ಈತ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯಗಳ ಮೀಮಾಂಸೆಬರೆಯುವದಾದರೆ ಅದು ಪ್ಲೇಟೋನ ತತ್ವದ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣೆಯಾಗಿಯೇ (Footnote) ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು Alfred Whitehead ಎನ್ನುವ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಚಿಂತಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾನೆ.


ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜನಜೀವವನದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸುವಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸಿನ ಪ್ರಭಾವ ದೊಡ್ಡದು. ಅದರಲ್ಲೂ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 510 ರಿಂದ 323ಶತಮಾನದ ವರಿಗಿನ ಅವಧಿಯನ್ನುಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮಾಜವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಥೆನ್ಸನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆ, ಕಲೆ, ನಾಟಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಬೆಳಿದಿದ್ದವು. ಅಥೆನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಗ ನೇರವಾದ ಪ್ರಪಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿತ್ತು. 20ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಯುವಕರು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಹೇಳಬಹುದಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಾನ ಸಹ ಅಲ್ಲಿ ಬಹುಮತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಮಾನವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 423 ರಿಂದ 347 ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಪ್ಲೇಟೋನ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಭುದ್ಧ ಅಥೆನ್ಸಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಟೋನ ಜೊತೆಗೆ ಆತನ ಗುರು ಸಾಕ್ರೆಟಿಸ್, ಹಾಗೂ ಆತನ ಶಿಷ್ಯ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಇವರುಗಳೂ ಮುಖ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ಲೇಟೋ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ Academy ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆತನಿಗೆ ತನ್ನ ಗುರುವಾದ ಸಾಕ್ರೇಟಿಸ್ ನ ಕುರಿತು ಅಪರಿಮಿತವಾದ ಭಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಸಾಕ್ರೆಟಿಸನ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಉಕ್ತಿಯೆಂದರೆ “ನಿಮಗೇನೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೆಂದುಕೊಳ್ಳುವದೇ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನ” (The only true wisdom is in knowing you know nothing). ಸಾಕ್ರೆಟಿಸನ ತತ್ವಗಳು ಯುವಕರನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯಿಂದ ವಿಮುಖರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ನೆವವೊಡ್ಡಿ ಆತನನ್ನು ನೆಪಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಅಥೆನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ. ಪೂ 399 ರಲ್ಲಿ ವಿಷವಿಕ್ಕಿ ಸಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆತ ಇಲ್ಲವಾದರೂ ಆತನ ವಿಚಾರಧಾರೆ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ನಿರ್ಭೀತಿಯಿಂದ ಆತನ ಅಂತರಂಗದ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಪ್ಲೇಟೋ ಈ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ. ಸಾಕ್ರೇಟಿಸನಿಗೆ ಆದ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಪ್ಲೇಟೋ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ರೀತಿ ತನ್ನ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವದು. ಬಹುಶಃ ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇರಬೇಕು ಕ್ರಿ. ಪೂ 375 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ Republic ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುವದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಾಕ್ರೇಟಿಸನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಸಿದ. ಖಡ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಎನ್ನುವದನ್ನು ಮೊದಲು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವ ಪ್ಲೇಟೋ. ಸಾಕ್ರೆಟಿಸ್ ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಹೇಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಕುಲೀನ ವರ್ಗಗಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಸ್ಸಾಕ್ರೆಟಿಸನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಒಟ್ಟೂ ಹತ್ತು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನ್ಯಾಯದ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಪ್ಲೇಟೋ ಸಾಕ್ರೇಟಿಸನ ಮೇಲಾದ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಾನೆ.


ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ Republic ಎಂದರೆ Re Publica ಅಂದರೆ The Public things ಎಂದರ್ಥ. ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು ಆತ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನದ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ ಸಾಕ್ರೇಟಿಸ್ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಅದುತನಕ ಇರುವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ವಿಷಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ನೆಡೆಸಿ ಆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ದೋಷಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿ ತನ್ನ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರೆದುರು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಂಡಿಸುವದು ಈ ಕೃತಿಯ ವಿಶೇಷ. ಇದೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ತರ್ಕವಿಧಾನಗಳಾದ ಪೂರ್ವ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪಕ್ಷಗಳ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ವಾದಿಗಳು ಅವರ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಸೆಫೋಲಸನ ಹತ್ತಿರ ನ್ಯಾಯ ಎಂದರೆ ಏನು ಎನ್ನುವದು. ಆತ “ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವದು ಮತ್ತು ಸಾಲವನ್ನು ತೀರಿಸುವದು ನ್ಯಾಯದ ಉದ್ಧೇಶ” ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಯುಧವನ್ನು ತನ್ನ ಗೆಳೆಯನ ಬಳಿ ಒತ್ತೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಎಂದುಕೊಳ್ಳೋಣ; ಕೆಲಕಾಲದ ನಂತರ ಆತನ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಸರಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಆಯುಧವನ್ನು ವಾಪಾಸು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಆತ ಒತ್ತೆಯಿಟ್ಟ ಆಯುಧವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕೇ ಎನ್ನುವ ಸಾಕ್ರೆಟಿಸನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಿರಲಿಲ್ಲ. ಗ್ರೀಸಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಕಾರ ಮತ್ತು ಕವಿ ಸೈಮೊನಿಡೆಸನ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ನೇಹಿತನೇ ಇರಲಿ, ಶತ್ರುವೇ ಇರಲಿ ಆತನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ಕೊಡುವದೇ ನ್ಯಾಯ. ಅಥೆನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಿರುವ ಮಿತಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನಾಗಿಯೋ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನಾಗಿಯೋ ನೋಡುವದು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತೂ ವಾಸ್ತವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಈ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುವದು ಹೇಗೆ ಎನ್ನುವ ಮರುಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಪ್ಲೇಟೋನ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಂದೂ ಸಹ ಮಹತ್ವವಾದುದು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ Moment of truth & Eternal Truth ಎನ್ನುವ ವಿಷಯಗಳು ಬರುತ್ತದೆ. ಓರ್ವ ಮಹಾದಾನಿ ಸದಾಕಾಲವೂ ದಾನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ, ಒಂದು ದಿನ ಆತ ದಾನವನ್ನು ಯಾವುದೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ಯಾಚಕನ ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜಿಪುಣ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆ ದಿನ ದಾನವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಎಂದಾದರೆ ಯಾಚಕನಿಗೆ ದಾನಿಯ ಮೊದಲ ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರವೆಲ್ಲವೂ ಮರೆತು “ನಿನ್ನೆವರೆಗೆ ಸರಿಯಿದ್ದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇಂದು ಹಾಳಾದ; ಆದರೆ ಕೆಟ್ಟವನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈಗ ಒಳ್ಳೆಯವನಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಈತನೇ ಒಳ್ಳೆಯವನು ಎನ್ನುವ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನೇ Moment of truth (ಆ ಕ್ಷಣದ ಸತ್ಯ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಶಾಶ್ವತ ಸತ್ಯವೆಂದರೆ ಅದು ಯಾವಕಾಲಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗದಂತಿರುವಂತಹದು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಥೆನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನ ಸಹ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಮತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವ್ಯವಸ್ತೆ ಇದ್ದರೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯವೆನ್ನುವದು ಅಧಿಕಾರದ ಹಿಂದೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವವರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯವೆನ್ನುವದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದುರ್ಬಲರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲರ ತೀರ್ಮಾನವೆನ್ನುವದು ಅನ್ಯಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವದನ್ನು ಪ್ಲೇಟೋ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವೈದ್ಯ ರೋಗಿಯನ್ನು ತಪಾಸಣೆಮಾಡಿ ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಔಷಧಬೇಕೆಂದು ಕೊಡುತ್ತ್ತಾನೆಯೇ ಹೊರತೂ ತನಗೆ ತೋಚಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡುವದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ನ್ಯಾಯವೆನ್ನುವದು ವಸ್ತುನಿಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವಂತಹ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕೆನ್ನುತ್ತಾನೆ. ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಡಳಿತದ ಕಡೆಗೆ ಒತ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. (Justice and the just governance).

ಪ್ಲೇಟೋ ನ್ಯಾಯಪರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೀಡಲು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸುಗಮ ಆಡಳಿತದ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮೂರುಸ್ತರದ ವರ್ಣವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರೆಂದರೆ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಯೋಧರು(ಕ್ಷತ್ರಿಯರು) ಮತ್ತು ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗ. ಉನ್ನತಸ್ಥರದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನಾದವ ರಾಜನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಆತ ಸ್ವಾರ್ಥರಹಿತನಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತನೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇಂತಹವರು ಉತ್ತಮ ರಾಜ್ಯಭಾರ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಹೊರತೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು(Hoi polloi) ನ್ಯಾಯಪರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೀಡಲಾರರು. ಇವರಿಗಿಂತ ನಂತರದ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಬರುವವರೇ ರಾಜ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿರತರಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಸೈನಿಕ ವರ್ಗದವರು. ಇನ್ನು ಕೊನೆಯ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಬರುವವರು ಉತ್ಪಾದಕ ವರ್ಗ. ಇವರಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಿವೆ. ಮೊದಲೆನೆಯವರು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವವರು. ಅವರು ಈ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ರೈತಾಪಿವರ್ಗ, ವೈದ್ಯರು, ಕುಶಲ ಕರ್ಮಿಗಳು ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಗುಲಾಮರಿಗೆ ಪ್ಲೇಟೋನ ವರ್ಗವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ. ಅತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಆದರ್ಶ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಗುಲಾಮರೇ. ಹಾಗೇ ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಕಲರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿದ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ಲೇಟೋನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವವಲ್ಲದ ವರ್ಗವೂ ಇದೆ. ಅವರೇ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು. ಅಥೆನ್ಸಿನ ಆದರ್ಶ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಪ್ಲೇಟೋನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವೆನ್ನುವದು ಉತ್ತಮ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಂತೃಪ್ತ ಬದುಕಿನ ಕೀಲಿಕೈ. ಸಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು ಅವಾಸ್ತವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ, ಸತ್ಯವನ್ನಲ್ಲ. ಈ ಅವಾಸ್ತವಾದವೇ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಸತ್ಯದಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು ಆತನ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಉತ್ಪಾದಕ ವರ್ಗದವರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಮೂರೂ ವರ್ಗಗಳ ನಡುವೆ ರಚನಾತ್ಮಕವಾದ ಸಂಬಂದವನ್ನು ಹೊಂದುವದರಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಅನುಷ್ಟಾನಿಸಬಹುದೆಂದೆನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮೂರು ಸ್ತರದ ವರ್ಗವನ್ನು ಆತ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಆತ್ಮಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ಲೇಟೋ ಆತ್ಮವನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ವ್ಯಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಮಷ್ಟಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದಂತೆಯೇ ವಯಕ್ತಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಅನುಷ್ಠಾನವೂ ಆತನಿಗೆ ಮುಖ್ಯ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ತರಗಳಿರುವಂತೆಯೇ ಈ ಮೂರೂ ವರ್ಗಗಳ ಆತ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ತರ್ಕಪ್ರಧಾನಗುಣವಾಗಿರ್ತ್ತದೆ(The Rational). ಇವರು ಆಳಲಿಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥರು. ಏಕೆಂದರೆ ಆಳುವವರು ವಿಶ್ಲೇಷನೆ, ವಿವರಣೆ, ಅನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ತರ್ಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿವೇಚಿಸಿ ಆ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ರಕ್ತದಲ್ಲಿಯೇ ನ್ಯಾಯಗುಣವಿದೆ (One who is just in heart can deliver justice). ಸಮಾಜದ ಹಿತವೇ ಇವರ ಗುರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕಟಿಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಈ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ತರ್ಕಬದ್ಧ ನಿಲುವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಎರಡನೆ ವರ್ಗದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. (The Spirited); ಉತ್ಸಾಹದ ಮೂಲ ಇರುವದೇ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆಲವು ಸಾಧಿಸಲು ಈ ಉತ್ಸಾಹ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ವರ್ಗದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಹಸಿವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. (The Appetite). ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಮೇಲಿನ ಎರಡು ವರ್ಗದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಆಹಾರ ಪಾನೀಯ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಹಣ ಪಡೆದು ತಮ್ಮ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವರ್ಗ ಇವರದ್ದು. ಪ್ಲೇಟೋ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನ್ಯಾಯಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಮಾತ್ರವೇ ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ವರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲ್ನ ವರ್ಣವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂ ಯಾವ ಸಂಬಂಧವೂ ಇಲ್ಲ. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ “ಗುಣ ಕರ್ಮ ವಿಭಾಗಶಃ”. ಅದು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಪ್ಲೇಟೋನ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಆತ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸ್ತರಬೇಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ವೆತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಭಾರತೀಯತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಆತ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ವೆತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ; ಪ್ಲೇಟೋನ ಪ್ರಕಾರ ದೇಹ ನಶ್ವರವಾದಮೇಲೆ ಆತ್ಮ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ(It make a trip to The Good). ಆಗ ಅದಕ್ಕೆ ಪರಮಜ್ಞಾನವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಆಗ ಒಳ್ಳೆಯದು ಯಾವದು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಯಾವದು ಎನ್ನುವದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಾದಾಗ ಈ ಗುಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕರ್ಮಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ ಆತ್ಮ ಅವಿನಾಶಿ. ಪ್ರತೀ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಅದು ಹೊಸ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ಲೇಟೋನ The Republic ಹತ್ತು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಾರಿ ಆತನ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾದರೂ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಎನ್ನುವ ಪದವೊಂದಿದ್ದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ಲೇಟೋನ ಅಡಿಯಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಗಣರಾಜ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ಪ್ಲೇಟೋನ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆದರ್ಶರಾಜ್ಯದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ರುವಾರಿ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದ ಕುರಿತು

"I feel that the constitution is workable, it is flexible and it is strong enough to hold the country together both in peacetime and in wartime. Indeed, if I may say so, if things go wrong under the new Constitution, the reason will not be that we had a bad Constitution. What we will have to say is that Man was vile."

ಆಡಳಿತಗಾರರು ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಿಸಬೇಕೇ ಹೊರತು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಈ ಸಂವಿಧಾನ ನಮ್ಮ ದೇಶವನ್ನು ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯಗಳೆರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲದು ಎನ್ನುವದು ಅವರ ಖಚಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪ್ಲೇಟೋನ ಭೋದನೆಯ ಮೂಲ ಆಶಯವೂ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಟ್ಟುವದಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಪ್ಲೇಟೋನ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ಕೊಡುವದು ಆತ ನ್ಯಾಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅಪರಿಮಿತ ಕಾಳಜಿಗಳಿಂದಾಗಿ.


ನಾರಾಯಣ ಯಾಜಿ

7 views0 comments